Có những cuốn sách khép lại là ta nhớ cốt truyện. Có những cuốn sách khép lại là ta nhớ một nhân vật. Nhưng cũng có những cuốn sách, sau khi gấp lại, điều còn đọng mãi trong lòng người đọc không phải là câu chữ mà là một nhân cách lớn. "Búp sen xanh" và "Bông sen vàng" của nhà văn Sơn Tùng chính là hai tác phẩm như thế.
Hơn bốn mươi năm kể từ lần đầu ra mắt, Búp sen xanh vẫn được xem là một trong những tiểu thuyết đặc sắc nhất viết về tuổi thơ và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tiếp nối mạch cảm xúc ấy, Bông sen vàng mở rộng hành trình cuộc đời Người, giúp bạn đọc hiểu sâu hơn về quá trình hình thành lý tưởng cách mạng và phẩm chất của một lãnh tụ vĩ đại. Hai tác phẩm không chỉ là văn học mà còn là những trang sử được kể bằng trái tim của một nhà văn dành trọn đời nghiên cứu và viết về Bác Hồ.
Điều khiến người đọc xúc động trước hết là cách Sơn Tùng không xây dựng một vị lãnh tụ trên bệ cao lịch sử, mà đưa Bác trở về với hình ảnh của một cậu bé Nguyễn Sinh Cung hồn nhiên, hiếu học, giàu lòng yêu thương. Những buổi theo mẹ ra đồng, những lần nghe cha giảng sách, những tháng ngày sống trong gian khó ở quê Nghệ An rồi Huế... hiện lên bình dị, chân thực và gần gũi. Chính từ những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường ấy, người đọc nhận ra những hạt mầm đầu tiên của lòng yêu nước, ý chí vượt lên nghịch cảnh và khát vọng phụng sự dân tộc.
Nếu Búp sen xanh giống như một khúc dạo đầu trong trẻo thì Bông sen vàng lại là nốt nhạc trưởng thành. Hình tượng Nguyễn Tất Thành hiện lên với nhiều trăn trở trước cảnh nước mất, dân nghèo. Đó là một người thanh niên không chấp nhận sống bình yên khi dân tộc còn chìm trong nô lệ. Từng biến cố, từng cuộc gặp gỡ, từng chuyến đi đều góp phần lý giải vì sao chàng trai trẻ năm ấy đã quyết định rời Tổ quốc để tìm con đường cứu nước. Đọc Bông sen vàng, người đọc không chỉ theo dõi một hành trình lịch sử mà còn được chứng kiến quá trình trưởng thành của một con người mang khát vọng lớn lao.
Thành công nổi bật của hai tác phẩm nằm ở nghệ thuật kể chuyện giàu cảm xúc nhưng vẫn tôn trọng sự thật lịch sử. Sơn Tùng dành nhiều năm điền dã, gặp gỡ nhân chứng, khảo cứu tư liệu để tái hiện cuộc đời Bác Hồ với độ tin cậy cao. Tuy nhiên, điều làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm không chỉ là giá trị tư liệu mà còn ở ngòi bút giàu chất thơ. Những cánh đồng làng Sen, dòng sông Lam, tiếng võng của mẹ, mái nhà tranh xứ Nghệ hay kinh thành Huế đều hiện lên mềm mại, đậm chất Việt Nam, khiến người đọc như được sống trong không gian của hơn một thế kỷ trước.
Điều đáng quý hơn cả là hai cuốn sách không hề áp đặt những bài học đạo đức. Sơn Tùng để chính cuộc đời của nhân vật lên tiếng. Từ sự hiếu học, lòng hiếu thảo, tinh thần vượt khó đến tình yêu thương con người, mọi giá trị đều được truyền tải một cách tự nhiên. Vì thế, người đọc không cảm thấy mình đang học lịch sử, mà đang đồng hành cùng một con người vĩ đại trong những năm tháng đời thường nhất.
Trong bối cảnh hôm nay, khi giới trẻ có vô vàn lựa chọn giải trí, Búp sen xanh và Bông sen vàng vẫn giữ nguyên giá trị bởi chúng giúp mỗi người tìm lại những điều cốt lõi: lòng biết ơn, tình yêu quê hương, ý chí học tập và khát vọng cống hiến. Hai tác phẩm không chỉ dành cho học sinh hay những người nghiên cứu lịch sử, mà còn dành cho bất cứ ai muốn hiểu vì sao từ một cậu bé ở làng Sen lại có thể trở thành vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam.
Có người từng nói rằng, đọc sách là gặp gỡ những tâm hồn lớn. Với Búp sen xanh và Bông sen vàng, người đọc không chỉ gặp một tâm hồn lớn mà còn gặp chính những giá trị đẹp đẽ của dân tộc Việt Nam được kết tinh trong hình tượng Hồ Chí Minh.
Khép lại hai cuốn sách, điều còn đọng lại không phải là những sự kiện lịch sử hay những mốc thời gian, mà là hình ảnh một bông sen vươn lên từ bùn đất để tỏa hương cho đời. Và có lẽ, đó cũng chính là thông điệp đẹp nhất mà nhà văn Sơn Tùng muốn gửi gắm: mỗi con người đều có thể trở thành một "bông sen" nếu biết nuôi dưỡng nhân cách, ý chí và tình yêu dành cho Tổ quốc.